Πέμπτη 4 Ιουνίου 2026

Παγκόσμιο ρεκόρ πλούτου και ανισότητας 2025

 Οι εκατομμυριούχοι του πλανήτη έγιναν περισσότεροι και πλουσιότεροι και οι πολύ πλούσιοι ακόμη πλουσιότεροι.

Σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι μπήκαν μέσα σε έναν χρόνο στη λίστα των εκατομμυριούχων, σύμφωνα με τη νέα έκθεση World Wealth Report 2026 της Capgemini, την ώρα που ο συνολικός πλούτος των ατόμων υψηλής καθαρής αξίας (high-net-worth individuals) έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό, στα 98,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 8,7% σε σχέση με το 2024.

Ο αριθμός των ανθρώπων με επενδύσιμη περιουσία άνω του 1 εκατομμυρίου δολαρίων αυξήθηκε στα 25,3 εκατομμύρια παγκοσμίως, καταγράφοντας μία από τις πιο εντυπωσιακές ανόδους των τελευταίων ετών.


 

Οι πολύ πλούσιοι κέρδισαν ακόμη περισσότερο

Οι ultra-high-net-worth individuals (άτομα εξαιρετικά υψηλής καθαρής αξίας ή αλλιώς υπερ-πλούσιοι), δηλαδή όσοι διαθέτουν επενδύσιμη περιουσία άνω των 30 εκατομμυρίων δολαρίων, ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Ο παγκόσμιος αριθμός τους έφτασε περίπου τις 250.000, αυξημένος κατά 9,4% σε ετήσια βάση. Ο πλούτος τους αυξήθηκε ακόμη περισσότερο, κατά 9,7%, ξεπερνώντας τον ρυθμό αύξησης του ευρύτερου πληθυσμού των εκατομμυριούχων.

https://www.flash.gr/pagkosmio-rekor-ploytoy-oi-ekatommyrioychoi-toy-planiti-eginan-perissoteroi-kai-ploysioteroi-1065517

 

 

***********/

 

Παγκόσμιο ρεκόρ πλούτου: Οι εκατομμυριούχοι του πλανήτη έγιναν περισσότεροι και πλουσιότεροι

Σχεδόν δύο εκατομμύρια νέοι εκατομμυριούχοι προστέθηκαν στον παγκόσμιο χάρτη του πλούτου μέσα στο 2025, με τις μετοχές, την τεχνητή νοημοσύνη και την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού να οδηγούν τις περιουσίες τους σε ιστορικά υψηλά.

 Σοφία Χαραλαμπίδου

04.06.2026 10:07

Πηγή: Flash.gr 

Την ώρα που το κόστος ζωής συνεχίζει να πιέζει εκατομμύρια νοικοκυριά, οι μεγαλύτερες περιουσίες του πλανήτη κατέγραψαν νέα ιστορικά υψηλά.

Σχεδόν δύο εκατομμύρια άνθρωποι μπήκαν μέσα σε έναν χρόνο στη λίστα των εκατομμυριούχων, σύμφωνα με τη νέα έκθεση World Wealth Report 2026 της Capgemini, την ώρα που ο συνολικός πλούτος των ατόμων υψηλής καθαρής αξίας (high-net-worth individuals) έφτασε σε νέο ιστορικό υψηλό, στα 98,3 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 8,7% σε σχέση με το 2024.

Η χρονιά της τεχνητής νοημοσύνης, του χρηματιστηριακού ράλι και της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού αποδείχθηκε εξαιρετικά γενναιόδωρη για όσους είχαν ήδη επενδυμένα κεφάλαια. Ο αριθμός των ανθρώπων με επενδύσιμη περιουσία άνω του 1 εκατομμυρίου δολαρίων αυξήθηκε στα 25,3 εκατομμύρια παγκοσμίως, καταγράφοντας μία από τις πιο εντυπωσιακές ανόδους των τελευταίων ετών.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή, αλλά και αποκαλυπτική: ενώ η παγκόσμια οικονομία εξακολουθεί να κινείται μέσα σε αβεβαιότητες, εμπορικές εντάσεις, γεωπολιτικούς κινδύνους και υψηλό κόστος ζωής για εκατομμύρια νοικοκυριά, οι μεγάλοι ιδιώτες επενδυτές είδαν τις περιουσίες τους να μεγαλώνουν με ρυθμούς ρεκόρ.

Ποιοι θεωρούνται «εκατομμυριούχοι» στην έκθεση

Η Capgemini κατατάσσει στην κατηγορία των high-net-worth individuals όσους διαθέτουν επενδύσιμη περιουσία τουλάχιστον 1 εκατομμυρίου δολαρίων.

Στον υπολογισμό αυτό δεν περιλαμβάνονται η κύρια κατοικία, συλλεκτικά αντικείμενα, καταναλωτικά αγαθά ή άλλα είδη. Με απλά λόγια, η έκθεση μετρά τον πλούτο που μπορεί να τοποθετηθεί σε επενδύσεις: μετοχές, ομόλογα, αμοιβαία κεφάλαια, εναλλακτικές επενδύσεις και άλλα χρηματοοικονομικά προϊόντα.

Αυτό σημαίνει ότι δεν μιλάμε απλώς για ανθρώπους που διαθέτουν ακίνητη περιουσία υψηλής αξίας, αλλά για εκείνους που έχουν κεφάλαια διαθέσιμα προς επένδυση.

Το ράλι των αγορών και η δύναμη της τεχνητής νοημοσύνης

Η βασική αιτία πίσω από την αύξηση του πλούτου ήταν η ισχυρή επίδοση των χρηματιστηριακών αγορών. Η Capgemini σημειώνει ότι οι μετοχές, ενισχυμένες από το επενδυτικό κύμα γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, αποτέλεσαν τον κύριο μοχλό δημιουργίας πλούτου σε πέντε από τις έξι μεγάλες γεωγραφικές περιοχές που εξετάστηκαν.

Η έκρηξη ενδιαφέροντος για εταιρείες τεχνολογίας, η ζήτηση για ημιαγωγούς, η ανθεκτικότητα των εταιρικών κερδών και η σταδιακή υποχώρηση του πληθωρισμού δημιούργησαν ένα ευνοϊκό περιβάλλον για όσους είχαν ήδη σημαντική έκθεση στις αγορές.

Με άλλα λόγια, το 2025 ήταν μια χρονιά που επιβράβευσε όσους είχαν επενδυμένα κεφάλαια. Όσο μεγαλύτερη ήταν η έκθεση σε μετοχές και σε επιλεγμένες ιδιωτικές αγορές, τόσο μεγαλύτερα ήταν και τα κέρδη.

Οι πολύ πλούσιοι κέρδισαν ακόμη περισσότερο

Αν υπάρχει ένα στοιχείο που ξεχωρίζει στην έκθεση, είναι ότι οι μεγαλύτεροι κερδισμένοι ήταν οι ήδη πολύ πλούσιοι.

Οι ultra-high-net-worth individuals (άτομα εξαιρετικά υψηλής καθαρής αξίας ή αλλιώς υπερ-πλούσιοι), δηλαδή όσοι διαθέτουν επενδύσιμη περιουσία άνω των 30 εκατομμυρίων δολαρίων, ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη κατηγορία για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά.

Ο παγκόσμιος αριθμός τους έφτασε περίπου τις 250.000, αυξημένος κατά 9,4% σε ετήσια βάση. Ο πλούτος τους αυξήθηκε ακόμη περισσότερο, κατά 9,7%, ξεπερνώντας τον ρυθμό αύξησης του ευρύτερου πληθυσμού των εκατομμυριούχων.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι όσο ανεβαίνουν οι αγορές, τόσο μεγαλύτερο πλεονέκτημα έχουν εκείνοι που διαθέτουν πρόσβαση σε περισσότερες και πιο σύνθετες επενδυτικές επιλογές - από δημόσιες μετοχές μέχρι ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια και άλλα εναλλακτικά assets.

Η μεγάλη συγκέντρωση του πλούτου

Παρά την αύξηση του αριθμού των εκατομμυριούχων, ο πλούτος παραμένει εξαιρετικά συγκεντρωμένος.

Σύμφωνα με την Capgemini, το ανώτερο 1% των high-net-worth individuals κατέχει το 34,8% του συνολικού πλούτου της συγκεκριμένης κατηγορίας.

Το στοιχείο αυτό δεν δείχνει μόνο ότι οι πλούσιοι έγιναν περισσότεροι. Δείχνει ότι μέσα στον ίδιο τον κόσμο του πλούτου, οι κορυφαίοι κερδίζουν δυσανάλογα περισσότερο.

Σε μια περίοδο που το κόστος ζωής, η στέγη, η ενέργεια και οι βασικές δαπάνες πιέζουν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας, η αύξηση των επενδυτικών περιουσιών φωτίζει ακόμη πιο έντονα το χάσμα ανάμεσα σε όσους ζουν από εισόδημα και όσους βλέπουν τον πλούτο τους να αυξάνεται μέσα από τις αγορές.

Πού αυξήθηκαν περισσότερο οι εκατομμυριούχοι

Η μεγαλύτερη περιφερειακή άνοδος καταγράφηκε στην Ασία και τον Ειρηνικό, όπου ο πλούτος των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 10,5% και ο αριθμός τους κατά 9,4%.

Η ζήτηση για ημιαγωγούς και η ευρύτερη τεχνολογική δυναμική στήριξαν τις αγορές της περιοχής. Η Ιαπωνία πρόσθεσε 436.000 νέους εκατομμυριούχους, ενώ η Κίνα πρόσθεσε 154.000. Αύξηση καταγράφηκε επίσης στην Ινδία και την Αυστραλία.

Στη Βόρεια Αμερική, ο αριθμός των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 9,1%, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να παραμένουν ο μεγάλος πρωταγωνιστής. Οι ΗΠΑ πρόσθεσαν 736.000 νέους εκατομμυριούχους - περισσότερους από κάθε άλλη χώρα - φτάνοντας συνολικά τα 8,7 εκατομμύρια.

Η Ευρώπη επέστρεψε σε τροχιά ανόδου μετά την πτώση του 2024. Ο αριθμός των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 6,5%, με το Λουξεμβούργο να καταγράφει αύξηση 13,5% και τη Γερμανία 11,1%. Η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο κινήθηκαν πιο συγκρατημένα, με άνοδο 2,7% και 2,6% αντίστοιχα.

Στην Αφρική, ο αριθμός των εκατομμυριούχων αυξήθηκε κατά 4,1%, με το Μαρόκο να εμφανίζει τη μεγαλύτερη δυναμική, χάρη και στις υψηλότερες τιμές πολύτιμων μετάλλων. Στη Λατινική Αμερική, η αύξηση ήταν πολύ πιο περιορισμένη, μόλις 0,3%, καθώς η εμπορική αβεβαιότητα συνέχισε να λειτουργεί ανασταλτικά.

Αντίθετα, στη Μέση Ανατολή, ο αριθμός των εκατομμυριούχων μειώθηκε κατά 1,4%, με την Capgemini να συνδέει την πτώση με τις τιμές του πετρελαίου, τις περιφερειακές συγκρούσεις και τις πιέσεις στην αγορά εργασίας σε οικονομίες του Κόλπου.

Πώς επενδύουν οι πλούσιοι

Η έκθεση δείχνει και μια αλλαγή στη σύνθεση των χαρτοφυλακίων.

Οι μετοχές αυξήθηκαν στο 25% των χαρτοφυλακίων των high-net-worth individuals τον Ιανουάριο του 2026, σημειώνοντας άνοδο τριών ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.

Τα ομόλογα αυξήθηκαν επίσης, στο 20%, καθώς οι αγορές σταθερού εισοδήματος κατέγραψαν τις ισχυρότερες αποδόσεις τους από το 2020.

Αντίθετα, οι εναλλακτικές επενδύσεις υποχώρησαν στο 12%, κυρίως επειδή οι δημόσιες μετοχικές αγορές είχαν καλύτερη απόδοση. Ωστόσο, η διάθεση για εναλλακτικές τοποθετήσεις παραμένει ισχυρή: δύο στους τρεις εκατομμυριούχους δηλώνουν ότι σκοπεύουν να αυξήσουν την έκθεσή τους σε ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.

Γιατί οι εκατομμυριούχοι αλλάζουν συμβούλους

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα συμπεράσματα της έκθεσης αφορά τη σχέση των πλούσιων πελατών με τις εταιρείες διαχείρισης περιουσίας.

Το 2019, το 39% των high-net-worth individuals συνεργαζόταν με μία μόνο εταιρεία. Το 2025, το ποσοστό αυτό είχε πέσει στο 19%.

Οι περισσότεροι πλέον επιλέγουν πολλαπλούς παρόχους, όχι μόνο για λόγους διαφοροποίησης, αλλά και επειδή αναζητούν καλύτερη πρόσβαση σε εναλλακτικές επενδύσεις, πιο εξειδικευμένες συμβουλές και μεγαλύτερη εξατομίκευση.

Σύμφωνα με την Capgemini, το 88% των high-net-worth individuals συνεργάζεται με περισσότερες από μία εταιρείες διαχείρισης πλούτου ειδικά για να αποκτήσει καλύτερη πρόσβαση σε εναλλακτικές επενδυτικές ευκαιρίες.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι ο ανταγωνισμός για τα χρήματα των πλουσίων γίνεται όλο και πιο σκληρός. WealthTech εταιρείες, family offices και robo-advisory πλατφόρμες διεκδικούν πλέον μερίδιο από τους παραδοσιακούς παίκτες της αγοράς.

Το παράδοξο της εξατομίκευσης

Παρότι οι πλούσιοι πελάτες έχουν σήμερα περισσότερες επιλογές από ποτέ, η εμπειρία τους δεν φαίνεται να είναι πάντα αντίστοιχη των προσδοκιών τους.

Μόλις 17% των high-net-worth individuals δηλώνει ότι η συμβουλευτική εμπειρία που λαμβάνει είναι πραγματικά απρόσκοπτη και εξατομικευμένη.

Την ίδια στιγμή, το 42% αναφέρει ότι χρειάζεται να επαναλαμβάνει τους στόχους και τις προτιμήσεις του πολλές φορές στην ίδια εταιρεία. Το πρόβλημα, σύμφωνα με την έκθεση, δεν είναι μόνο τεχνολογικό. Είναι δομικό.

Σχεδόν όλες οι εταιρείες διαχείρισης πλούτου εξακολουθούν να κατηγοριοποιούν τους πελάτες κυρίως με βάση το ύψος της περιουσίας τους, παραβλέποντας συχνά πιο σύνθετα στοιχεία συμπεριφοράς, προτιμήσεων και αναγκών.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει και στη διαχείριση πλούτου

Η Capgemini βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη όχι ως αντικαταστάτη του ανθρώπινου συμβούλου, αλλά ως εργαλείο που μπορεί να ενισχύσει τη δουλειά του.

Σήμερα, οι σύμβουλοι διαχείρισης πλούτου αφιερώνουν περίπου 41% του χρόνου τους σε λειτουργικές και διοικητικές εργασίες. Τρεις στους τέσσερις δηλώνουν ότι θέλουν συστήματα AI να αυτοματοποιούν τις επαναλαμβανόμενες διαδικασίες, ώστε να μπορούν να αφιερώνονται περισσότερο στη σχέση με τον πελάτη.

Η επόμενη μεγάλη μάχη στον κλάδο δεν θα είναι μόνο ποιος προσφέρει καλύτερες αποδόσεις, αλλά ποιος μπορεί να δώσει στον πελάτη πιο προσωποποιημένη, γρήγορη και ολοκληρωμένη εμπειρία.

Τι δείχνει η έκθεση

Η νέα έκθεση της Capgemini αποτυπώνει έναν κόσμο στον οποίο ο πλούτος δεν αυξάνεται απλώς. Αυξάνεται γρήγορα, συγκεντρώνεται έντονα και συνδέεται όλο και περισσότερο με την πρόσβαση στις αγορές, την τεχνολογία και τα εξελιγμένα επενδυτικά προϊόντα.

Το 2025 ήταν η χρονιά που οι εκατομμυριούχοι έγιναν περισσότεροι και πλουσιότεροι. Ήταν όμως και η χρονιά που φάνηκε ακόμη πιο καθαρά ότι η απόσταση ανάμεσα στους έχοντες επενδυτικό κεφάλαιο και στους υπόλοιπους μεγαλώνει.

Η τεχνητή νοημοσύνη, οι χρηματιστηριακές αποδόσεις και η παγκόσμια μετατόπιση προς πιο σύνθετες μορφές επένδυσης δεν αλλάζουν μόνο τις αγορές. Αλλάζουν και την ίδια τη γεωγραφία του πλούτου.

Τρίτη 2 Ιουνίου 2026

Το κατέβασμα της σβάστικας και το «δεν είναι καιροί για ηρωισμούς»!

85η επέτειος από την υποστολή της πολεμικής σημαίας των ναζί από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης.

 Τη νύχτα της 30ης προς την 31η Μαΐου 1941 δύο ψυχωμένοι νέοι κομμουνιστές, μέλη της ΟΚΝΕ του ΚΚΕ, ο Λάκης Σάντας και ο Μανώλης Γλέζος, βάσει ενός καλά μελετημένου σχεδίου, ανέβηκαν από ένα αρχαίο πέρασμα στην Ακρόπολη και υπέστειλαν την τεράστια πολεμική σημαία του Γ’ Ράιχ με τον αγκυλωτό σταυρό. Η ημερομηνία της κορυφαίας αυτής αντιστασιακής πράξης δεν επελέγη τυχαία: ήταν η νύχτα που οι Γερμανοί γιόρταζαν την πύρρειο νίκη τους στη Μάχη της Κρήτης μετά από την ηρωική παλλαϊκή Αντίσταση των Κρητών και «οι πρώτοι παρτιζάνοι της Ευρώπης» (κατά τον Ντε Γκωλ) ήθελαν να στείλουν παντού ένα σαφές μήνυμα ότι ο αγώνας ενάντια στον ναζισμό και το φασισμό είναι καθήκον.

 

 Είχα την τύχη να γνωρίσω και τους δύο και να μιλήσουμε κάποιες φορές. Όταν ρώτησα «μα πως το κάνατε, δεν σκεφτήκατε;» -Μα ακριβώς το σκεφτήκαμε και το κάναμε. Δεν υπήρχε καιρός για αμφιβολίες και φόβους…» απάντησαν.

Πολλές φορές σκέφτηκα αυτούς που από τον καιρό της χούντας μέχρι και σήμερα μας ζαλίζουν με θεωρίες ότι «δεν είναι καιρός για ήρωες και ηρωισμούς, ούτε για επαναστάτες…» και άλλα τέτοια ωραία για να κρύψουν την άρνησή τους να βγουν στον αγώνα για σημερινά τους προβλήματα…

 Ναι φυσικά, τώρα ο εχθρός είναι τόσο δυνατός…

 

 Λες και ο ναζισμός τότε δεν ήταν πανίσχυρος που έλιωνε όποιον αντιστέκονταν. Και τότε ήθελε πολύ σκέψη για το πως θα κάνεις αντίσταση χωρίς να σε εξαφανίσουν από την πρώτη στιγμή. Και το σκέφτηκαν και το έκαναν και δίδαξαν ότι στις δύσκολες ώρες δεν τρέχεις να κρυφτείς πίσω από δύσκολους καιρούς και συνθήκες… 

 

Τιμή σε όλους τους τους αγωνιστές εκείνης της εποχής…

 

  

 Οι φωτογραφίες από εκδήλωση στις πρώην φυλακές του Ωρωπού το 2016.

Σάββατο 30 Μαΐου 2026

Παιδιά και γονείς στην ψηφιακή εποχή. Κίνδυνοι και αντιδράσεις

 

Μια πολύ σημαντική εκδήλωση- συζήτηση έλαβε χώρα στο 2ο Δημοτικό σχολείο Π. Φαλήρου, στις 29 Μαΐου 2026. Θέμα του  τα παιδιά και ο ρόλος των γονέων στην ψηφιακή εποχή. Καλεσμένος ομιλητής ήταν ο συγγραφέας του βιβλίου «Μεγαλώνοντας παιδιά στην ψηφιακή εποχή», Πέτρος Ρούσσος, καθηγητής Γνωστικής Ψυχολογίας και Κυβερνοψυχολογίας στο Τμήμα Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ. Οργανωτής ήταν ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων του σχολείου. Το άνοιγμα των εργασιών έγινε από τη Γ.Γ του Συλλόγου κα Άννα Τζώρτζογλου.

 

Ο ομιλητής εστίασε σε όλα τα καίρια προβλήματα που δημιουργούν οι νέες ψηφιακές τεχνολογίες και ιδίως τα κοινωνικά δίκτυα, τα οποία έχουν κυριαρχήσει στις προτιμήσεις των παιδιών και των εφήβων και σε μεγάλο βαθμό και στους ενήλικες επισημαίνοντας τους κινδύνους που μπορεί να κρύβονται πίσω από εξαρτήσεις και ευφυείς παγίδες άνομων συμφερόντων και πως να τις αντιμετωπίσουν οι γονείς, όταν πρόκειται για παιδιά όπως αυτά του δημοτικού αλλά και για τους ίδιους τους γονείς που συχνά – πυκνά πέφτουν και αυτοί θύματα στις παγίδες που στήνονται, ιδίως με την τεχνητή νοημοσύνη. 

 

 Καυτά ερωτήματα που εκ των πραγμάτων τίθενται:

 

Ο ομιλητής για να χαρτογραφήσει τα κενά στην εκπαίδευση των παιδιών να αποκτήσουν προσόντα άμυνας σε διολισθήσεις γενικά, αλλά και στο διαδίκτυο ειδικά, έθεσε και ανέλυσε καίριες ερωτήσεις για τις σχέσεις γονέων - παιδιών στην καθημερινότητα που είναι και ο δείκτης φυσιολογικής ζωής που πρέπει να ζουν τα παιδιά:

  

1.                  Πόσες φορές την εβδομάδα τρώτε όλοι μαζί ως οικογένεια γύρω από ένα τραπέζι;

2.                  Έχετε από μία τηλεόραση στα δωμάτια των παιδιών σας;

3.                  Πόσο καλά κοιμούνται τα παιδιά σας;

4.                  Πόσοι από σας αφήνετε τα παιδιά σας να βγουν από το σπίτι και να παίξουν με τους συνομηλίκους τους στη γειτονιά όπου ζείτε;

5.                  Πόσο αθλούνται τα παιδιά σας;

6.                  Πόσα παιδιά έχει η οικογένειά σας; Με άλλα λόγια, πόσα αδέρφια έχουν τα παιδιά σας;

7.                  Με ποιον/α μεγάλωσαν τα παιδιά σας;

8.                  Πόσες ημέρες και πόσες ώρες εργάζεστε εβδομαδιαίως; Πόσο σας βλέπουν τα παιδιά σας σε καθημερινή βάση και πόσο από αυτόν τον χρόνο περνάτε μαζί τους;

9.                  Πόσων ετών ήταν τα παιδιά σας το 2020 και πώς ανταποκρίθηκαν στη συνθήκη του εγκλεισμού λόγω της πανδημίας του Covid-19;

10.              Πώς αντιδρούν τα παιδιά σας όταν τους αρνείστε κάτι που το θέλουν πολύ;

11.              Γνωρίζετε καλά τους φίλους των παιδιών σας;

12.              Πόσο διαφορετικό είναι το σχολείο που πηγαίνει το παιδί σας από το σχολείο που πηγαίνατε εσείς;

13.              Πόσα βιβλία (έντυπα ή ψηφιακά) διαβάσατε εσείς και τα παιδιά σας την περασμένη χρονιά;

14.              Πόσο καλά γνωρίζετε τα παιδιά σας; Είστε το πρώτο άτομο στο οποίο θα στραφούν για να αναζητήσουν βοήθεια, συμβουλή και συναισθηματική υποστήριξη; 

 

 Όπως  εξήγησε ο ομιλητής οι παραπάνω ερωτήσεις δεν τίθενται για να φορτώσουν με ενοχές τους γονείς. Ενισχύουν το επιχείρημα πως η ανάπτυξη των ψηφιακών τεχνολογιών και η εισαγωγή του Διαδικτύου και των έξυπνων κινητών δεν είναι η μόνη αλλαγή που έχει συμβεί τα τελευταία χρόνια και έχει επίδραση στην ανάπτυξη των παιδιών μας. Τα σύγχρονα κοινωνικά φαινόμενα δεν μπορεί να οφείλονται μόνο στις αδηφάγες μεγάλες εταιρείες του κυβερνοχώρου, στα ψηφιακά κοινωνικά δίκτυα και στην υπερκατανάλωση διαδικτυακού περιεχομένου.

 

Κατά την διάρκεια της ομιλίας έγινε εκτεταμένος διάλογος και ανταλλαγή εμπειριών. 

  

Συμπεράσματα από τη διάλεξη

 

Ο ομιλητής έδωσε άφθονη τροφή για σκέψη και προβληματισμό στους γονείς. Τι παιδιά θα έχουμε αν δεν μπορούμε στοιχειωδώς να τα μεγαλώσουμε με φυσιολογικούς όρους; Πώς όμως;

 Φυσικά και υπάρχουν πελώρια προβλήματα στη ζωή των σύγχρονων κοινωνιών. Με την εισαγωγή και κυριαρχία των κοινωνικών δικτύων και την εξάρτηση των ανθρώπων από αυτά, η εποχή κωδικοποιείται ως «brain rot»» ή «εγκεφαλική σήψη» όπως την ονομάζει το λεξικό της  Οξφόρδης  ή σωστότερα «εγκεφαλική  αποσύνθεση» όπως την είπε ο συγγραφέας που όπως βλέπουμε σήμερα μάλλον ταιριάζει σε κοινωνία σε αποσύνθεση με την ραγδαία αποκοινωνικοποίηση  και «ατομικοποίηση» των ανθρώπων μέσω των κοινωνικών δικτύων.

 Με το έλλειμμα χρόνου, την εξάρτηση από την δουλειά και την καριέρα, τις οικονομικές κρίσεις, τη μείωση εισοδημάτων των υποκείμενων τάξεων, την παρακμή παραδοσιακών αξιών και πρακτικών στην οικογένεια και ευρύτερα στην υποβάθμιση του κοινωνικού κράτους και των κρατικών θεσμών και φορέων που μεταβιβάζουν όλο και περισσότερες κοινωνικές αρμοδιότητες στον ιδιωτικό χώρο και στις οικογένειες, οι οποίες και αυτές έχουν τη δική τους παρακμή, ως θεσμός και κύτταρο της κοινωνίας «δεν υπάρχει περιθώριο για τα παιδιά»!

 Ο απόλυτος ατομισμός οδηγεί στον απομονωτισμό και αντικαθιστά κάθε κοινωνική διάσταση της ζωής. Έτσι τα παιδιά μένουν μόνα δενδρύλλια σε ένα τεράστιο πολεμικό πεδίο των πολυεθνικών των κοινωνικών δικτυώσεων οι οποίες επιχειρούν να τα μετατρέψουν σε εξαρτήματά τους.

 Κανένας δεν αμφισβήτησε βέβαια τη χρησιμότητα των νέων τεχνολογιών και δεν σκέφτηκε ότι λύση θα ήταν η αποστροφή από τις νέες τεχνολογίες και η επιστροφή σε οπισθοδρομικές συνθήκες. Αυτό που πρέπει να ξέρουμε όμως είναι ότι αυτές πρέπει να βρίσκονται πάντα κάτω από τον έλεγχο των ανθρώπων και των κυβερνήσεων και όχι στα χέρια τεράστιων και ανεξέλεγκτων ιδιωτικών συμφερόντων. Να είναι βοηθοί των ανθρώπων στη ζωή τους και όχι άρπαγες αυτής.

 

             Φαντασιώσεις και σκληρή πραγματικότητα

 

Όλοι έχουμε δει παιδιά να περπατάνε  στο δρόμο και αντί να βλέπουν πού πατούν να έχουν τα μάτια τους καρφωμένα στο κινητό. Ακριβώς τότε πατούν τις παγίδες του διαδικτύου που είναι η αφοσίωση σε αυτό, ωσάν το τεχνολογικό δημιούργημα των ανθρώπων, τα ψηφιακά μέσα, να έχουν αποκτήσει υπερφυσικές ιδιότητες οδηγώντας το παιδί όπου θέλουν! Είναι ο φετιχισμός του δημιουργήματος! Κι όμως, ο άνθρωπος μόλις νοιώσει τη δύναμή του εξαφανίζονται όλες αυτές οι δοτές και φανταστικές ιδιότητες. Τα τεχνικά μέσα είναι και πρέπει να είναι στην υπηρεσία του ανθρώπου όχι ο άνθρωπος στην υπηρεσία των τεχνικών μέσων σε όλες τις εποχές από καταβολής ανθρωπότητας.

  

 

Παρατήρηση καθημερινότητας: Στα μέσα μαζικής μεταφοράς παρακολουθούμε με κατάπληξη μέχρι και 8 στους 10 νέους, και όχι μόνο, να περιμένουν στις στάσεις κοιτάζοντας το κινητό τους, ανεβαίνουν σε αυτά κοιτάζοντας το κινητό τους, βλέπουν με την άκρη των ματιών τους τις άδειες θέσεις, τρέχουν και κάθονται, κοιτάζοντας το κινητό τους! Ο κόσμος έχει χαθεί γι’ αυτούς μέσα σε κατ’ επιλογή εικόνες μιας μικρής οθόνης! 30 χρόνια πριν όλοι αυτοί κάθονταν και κοίταζαν τον πραγματικό κόσμο γύρω τους. Τότε έβλεπαν τον ανάπηρο, την έγκυο, τον τραυματισμένο,  τον εξαντλημένο, τον ανήμπορο και του παραχωρούσαν θέση. Τώρα δεν βλέπουν παρά μόνο την οθόνη τους και μόλις 2 στους 10 νέους αντιλαμβάνονται τον γύρω κόσμο… 

 

 Η αναστροφή στο χάσμα γενεών και η δραματική μείωση του χρόνου ζωής των δεξιοτήτων

 

 Υπάρχει και το χάσμα γενεών. Οι γονείς διδάσκουν με την πείρα του παρελθόντος και τα παιδιά πρέπει να διδαχθούν για τον κόσμο του μέλλοντος. Μια αντίφαση που ξεπερνιέται μόνο όταν το παρελθόν μετατρέπεται από τους γονείς σε εφόδιο για το μέλλον. Πώς όμως όταν οι νέες τεχνολογίες ξεφεύγουν ταχύτερα από τη δυνατότητα των γονιών να τις αντιληφθούν και να τις αξιολογήσουν;

 Για την ώρα απλώς βλέπουμε να κυριαρχεί το χάσμα γενεών εντελώς ανάποδα από το παρελθόν. Ενώ οι γέροι και οι παππούδες ήταν πάντα οι έμπειροι οδηγοί για τα εγγόνια, σήμερα βλέπουμε μια παράξενη αντίστροφή του χάσματος γενεών. Τα εγγόνια διδάσκουν στους παππούδες τους τις τεχνολογίες που είναι άκρως απαραίτητες για τη ζωή και στα γεράματα! Και όσο η τεχνολογία αποκτά ταχύτητα μεγαλύτερη από αυτή που μπορεί να απομνημονευθεί από τον μέσο άνθρωπο, τόσο περισσότερο ο σημερινοί γονείς θα απέχουν σε γνώσεις και ικανότητες και από τα παιδιά τους και από τα εγγόνια τους. Είναι ένας κίνδυνος αχρήστευσης των ηλικιωμένων με επικίνδυνες κοινωνικές προεκτάσεις.  Χάνεται η αξία χρησιμότητάς τους! Κι αν πάμε στον εργασιακό τομέα η αχρήστευση των προσόντων και δεξιοτήτων σε ελάχιστο χρόνο από νέες απαιτούμενες, πετάνε στο περιθώριο παραγωγικές γενιές γιατί δεν προλαβαίνουν να εισάγουν και να αφομοιώσουν παραγωγικά τις νέες απαιτούμενες δεξιότητες λόγω μεγάλων μαθησιακών απαιτήσεων που έχουν μόνο τα μυαλά των νέων. Η «εγκεφαλική  αποσύνθεση» μπορεί κάλλιστα να φωτογραφηθεί σε αυτές τις διαδικασίες για ηλικίες που αφοπλίζονται από τον πρώτο βαθμό χρήσης των νέων τεχνολογιών και των λογισμικών, περπατώντας στα κοινωνικά δίκτυα.

 

Για έναν μηχανισμό δημιουργικής αμφισβήτησης και αποτροπής των κινδύνων

 

 Το «φάρμακο» στη παραζάλη του διαδικτύου που παίρνει τα παιδιά και τους εφήβους δεν μπορεί να είναι η απαγόρευση. Κάθε απαγόρευση έχει τους «ήρωες» που την παρακάμπτουν. Τα παιδιά τρέχουν πιο μπροστά από τις απαγορεύσεις. Και από τους γονείς επίσης. Λύση μπορεί να είναι μόνο η «δημιουργική αμφισβήτηση» της αόρατης μονοπρόσωπης εξουσίας που ασκούν τα κοινωνικά δίκτυα με την  κατανόηση των κινδύνων που φέρουν. Κανένας κίνδυνος δεν αποτρέπεται αν το παιδί δεν τον κατανοήσει στις πραγματικές διαστάσεις του.

  Το σταδιακό κτίσιμο ενός μηχανισμού δημιουργικής αποτροπής των κινδύνων, με απόκτηση προσόντων εκτίμησης και αξιολόγησης των πληροφοριών και των κινδύνων από το ίδιο το παιδί και τον έφηβο με τη συμβολή των γονέων, είναι η μόνη πραγματική λύση στο πρόβλημα της εξάρτησης και της διολίσθησης σε σκοτεινές διαδρομές με απρόβλεπτες

συνέπειες. Κανένας δεν μπορεί να σώσει ένα παιδί αν το ίδιο δεν μάθει να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους. Κάθε επιτυχία σε αυτό το επίπεδο είναι μια νίκη του παιδιού και της οικογένειας που θα διαρκέσει για χρόνια.

 Γενεές γονέων σε τέτοιες περιπτώσεις κινδύνων για τα παιδιά τους, ιδίως στην ηλικία της εφηβικής αμφισβήτησης και περιπέτειας, άκουγαν με ιερή προσοχή ένα σοφό και πολύ διδακτικό τραγούδι: «Το δίχτυ», του 1983 σε στοίχους του Νίκου Γκάτσου και μουσική Σταύρου Ξαρχάκου! Η διαχρονική αξία του είναι φωνή και προειδοποίηση  κινδύνου για κάθε νέα γενεά, ανεξαρτήτως του είδους του κινδύνου:

 

 «Κάθε φορά που ανοίγεις δρόμο στη ζωή,

μην περιμένεις να σε βρει το μεσονύχτι.

Έχε τα μάτια σου ανοιχτά βράδυ πρωί

γιατί μπροστά σου πάντα απλώνεται ένα δίχτυ.

  

 Αν κάποτε στα βρόχια του πιαστείς,

κανείς δεν θα μπορέσει να σε βγάλει,

μονάχος βρες την άκρη της κλωστής

κι αν είσαι τυχερός ξεκινά πάλι.

 

 Αυτό το δίχτυ έχει ονόματα βαριά

που είναι γραμμένα σε επτασφράγιστο κιτάπι,

Άλλοι το λεν του κάτω κόσμου πονηριά

κι άλλοι το λεν της πρώτης άνοιξης αγάπη».

https://www.youtube.com/watch?v=voNPM8Cukz0&list=RDvoNPM8Cukz0&start_radio=1

  

Σε ποιες συνθήκες θα κτίσουμε τα προσόντα και τις άμυνες των παιδιών;

 

 Πώς όμως οι γονείς, η οικογένεια μπορούν να διαθέσουν τον απαραίτητο χρόνο μάθησης και διδαχής των κινδύνων στα παιδιά; Στη σημερινή, από παντού ανοχύρωτη, κοινωνία είναι ανοχύρωτη και η οικογένεια και οι γονείς από τις επιθέσεις αθέμιτων συμφερόντων που είναι ικανά να οδηγήσουν τις νέες γενεές στην καταστροφή προκειμένου να κερδίσουν, διαθέτοντας μάλιστα τεράστια δύναμη που ξεπερνά και τη δύναμη των κρατών και των κυβερνήσεων!

 Φαίνεται άλυτο το πρόβλημα ενώ διαισθανόμαστε την πιθανή απώλεια των παιδιών μας στο άμεσο μέλλον.

 

Η λύση

 

 Τίποτα όμως δεν είναι άλυτο για τους ανθρώπους και τους λαούς, όταν πρόκειται να υπερασπίσουν τα παιδιά τους. Ας θυμηθούμε εδώ τις λύκαινες που δεν χρειάζονται πολλές στροφές για να υπερασπίσουν με τη ζωή τους τα λυκόπουλα. Έτσι αυτό το παρεξηγημένο είδος επιβίωσε από τα βάθη της προϊστορίας. Απλώς ίσως οι άνθρωποι πρέπει να φτάσουν σε μαζικό «αμήν» για να αντιδράσουν ανατρεπτικά, μαζικά. Τότε κανένας δεν νικάει τους λαούς.

 Αυτό είναι το δύσκολο. Η συνειδητοποίηση του κινδύνου που τους απειλεί και η μετάβαση από την παθητικότητα και τη μοιρολατρία στην οργανωμένη αντίδραση.

 Το είχε περιγράψει πολύ σοφά από τη δεκαετία του 1950 ο ποιητής Κώστας Βάρναλης θέλοντας να ξυπνήσει τους λαούς που υπέμεναν τα πάντα, όπως τα συμπαθή τετράποδα γαϊδουράκια, γιατί δεν καταλάβαιναν την πραγματική τους δύναμη:

«Άιντε θύμα άιντε ψώνιο άιντε σύμβολο αιώνιο

Aν ξυπνήσεις μονομιάς θα 'ρθει ανάποδα ο ντουνιάς»

 Κ. Βάρναλης: «Η μπαλάντα του κυρ' Μέντιου».

 

 Λύσεις υπάρχουν, ενεργή κοινωνία απαιτούν. Και αυτή πρέπει να γίνουμε εμείς. Όλοι εμείς.

 

 

Σημείωση: Οι φωτογραφίες με θέμα το διαδίκτυο, είναι ελευθέρας χρήσεως από την pixabay.com

 

Κείμενο: Στέργιος Βασιλείου, δημοσιογράφος

 

Επιμέλεια έκδοσης: Άννα Τζώρζογλου

 

                Οι φωτογραφίες διαδικτύου είναι ελευθέρας χρήσης από την pixabay.com