Τρίτη 4 Αυγούστου 2026

Η Δύσκολη εποχή της ΕΔΑ

Η εποχή της ΕΔΑ δεν ερμηνεύεται με σημερινά μέτρα γιατί δεν χωράει σε κανένα σημερινό μέτρο και καλούπι. Ήταν μια ερμαφρόδιτη κατάσταση που όλοι την ήξεραν και όλοι έκαναν πως δεν την ήξεραν!

 Άκουγα από μικρό παιδί για την ΕΔΑ με τρόπους που με έπιανε δέος και τρόμος! Με απίστευτη επικρεμάμενη απειλή με το παραμικρό. Και με το σπίτι περικυκλωμένο με χαφιέδες και σφραγισμένα στόματα που δεν καταλάβαινα γιατί. Σιγά σιγά όμως…

 Αντάμωσα με τη Νεολαία ΕΔΑ τον Οκτώβρη του 1963. Ήξερα όμως ότι ανταμώνω με το ΚΚΕ! Μοίρασα προεκλογικές προκηρύξεις. Το ίδιο όταν οργανώθηκα στη Ν. Λαμπράκη. Εσωτερικά δεν υπήρχε χώρος για ΕΔΑ, εξωτερικά όλα ήταν ΕΔΑ!

 Προσπερνώ κάποιους που μας πίεζαν να μη λέμε ότι είμαστε κομμουνιστές αλλά μόνο «δημοκράτες νεολαίοι»! Δεν πέρασε!

Μεγάλη προδικτατορική συγκέντρωση της ΕΔΑ στις Σέρρες 

  Οι κομμουνιστές ήταν στην πραγματικότητα η ψυχή και η κινητήρια δύναμη της ΕΔΑ. Όσοι ήταν αριστεροί ενταγμένοι ή συνεργαζόμενοι ήξεραν πού έρχονταν και ήταν αποφασισμένοι να τραβήξουν το λούκι που τραβούσαν οι κομμουνιστές. Ήταν άνθρωποι που πίστευαν και αυτοί ότι το καπιταλιστικό σύστημα πρέπει να ανατραπεί αλλά με διαφορετική αντίληψη για το πως θα γίνει αυτό. Λίγοι ήταν σε κάθε οργάνωση, αλλά μέχρι και τη ζωή τους έδωσαν, όχι μόνο εξορίες και φυλακές, μαζί με τους  κομμουνιστές.

 

 Βουλευτές και στελέχη της ΕΔΑ στις Σέρρες σε πορεία προς την συγκέντρωση διαμαρτυρίας για την ανατίναξη των γραφείων της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη  (ΔΝΛ) στις 7/12/1965 από την ΚΥΠ

Κάποιοι κουράστηκαν! Δεν άντεξαν έναν ατελείωτο κοινό δρόμο αγώνων και θυσιών με τους κομμουνιστές! Και το 1968 διαχωρίζουν τη θέση τους για να τραβήξουν έναν δρόμο που έπαυαν να είναι αρνητές του συστήματος. Δεν ήταν μόνο αριστεροί αλλά και κομμουνιστές, στελέχη υψηλόβαθμα που νόμισαν ότι άλλαξαν οι συνθήκες και τώρα «η ζωή χαρίζεται χωρίς ν’ ανατραπεί»! Έχασαν το κομμουνιστικό DNA που τους οδηγούσε. Μεταπήδησαν αργά και σταδιακά στα χαρακώματα του συστήματος. Και ονομάστηκαν αρχικά ανανεωτική κομμουνιστική αριστερά ("ΚΚΕ εσωτερικού") και σε συνέχεια σκέτο "ανανεωτική αριστερά" διαφόρων κομματικών μορφών. Τη συνέχεια την γνωρίζουν όλοι στα συντρίμμια του ΣΥΡΙΖΑ, τελευταίο φορέα με ευθεία διαδοχή από την αρχική μήτρα του "ΚΚΕ εσωτερικού"...

Συμπεράσματα  

 Σήμερα δεν υπάρχει ούτε ίχνος από το πνεύμα της ΕΔΑ. Κανένας δεν ενδιαφέρεται για την αναδημιουργία της, παρά τις προσπάθειες στη μεταπολίτευση, γιατί τώρα κανείς δεν χρειάζεται μάσκες πολιτικής παραλλαγής. Ούτε καν επιβιώνει στις αλλεπάλληλες μεταλλαγές της αρχικής κομμουνιστικής, ανανεωτικής αριστεράς

 

  "Η Γενιά μας". Περιοδικό της ΔΝΛ. Πρωτοσέλιδο σκίτσο για την φασιστική ανατίναξη των γραφείων της ΔΝΛ Σερρών

 Η ΕΔΑ έγραψε μια ιστορία με ηρωισμούς και λάθη αλλά πολιτικά έπαιξε από τη μια τον ρόλο της πολιτικής έκφρασης των κομμουνιστών και από την άλλη το εκκολαπτήριο των οπορτουνιστών. Ο ιστορικός του μέλλοντος θα μπορέσει με ακρίβεια να αποτιμήσει το πραγματικό ειδικό βάρος της στους πολιτικούς συσχετισμούς δυνάμεων και στην ιστορία του κομμουνιστικού και του αριστερού κινήματος, ιδίως με την δράση της κάτω από τραγικές συνθήκες και με την ευκαιρία που έδωσε στο ΚΚΕ να εκφραστεί με τον λαό σε σεβαστά εκλογικά ποσοστά.

 Είναι ιστορία και ο καθένας την κρίνει τώρα πολιτικά, όχι όμως μαρξιστικά, επιστημονικά. Αυτό απαιτεί χρόνια να περάσουν…

 

Συνεστίαση της ΕΔΑ Σερρών και της ΔΝΛ Σερρών στο ¨γνωστό" κέντρο "Τ' ΑΗΔΟΝΙΑ" 

 Προσωπικά

 Από εκείνη την εποχή μου έμειναν πολλές πολιτικές πληγές αλλά και προσωπικοί φίλοι που τίμια πίστευαν στο οπορτουνιστικό τους όραμα, παρότι διαψεύδονταν αλλεπάλληλα μέχρι το 2015 οπότε έληξαν οι αμφιβολίες και ταλαντεύσεις. Είχαν γνώση των διαφορών και τις σεβάστηκαν.

Είχα την τύχη να ανταμώσω προδικτατορικά με τον πράγματι σεβαστό μπάρμπα - Γιάννη Πασαλίδη με τη μνημειώδη πίπα του και πολλά στελέχη από τους οποίους ξεχωρίζω τον Μ. Γλέζο, τον Μίκη κ.α. νεότερους. Εννοείται πως ποτέ δεν δίστασα να τους κάνω κριτική για τις εκάστοτε πολιτικές τους επιλογές γιατί δεν χωρούσε στο μυαλό μου ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι λογικό να είναι απέναντι από τις κλασσικές κομμουνιστικές θέσεις και πρακτικές. 

 

 Ο Μίκης στις Σέρρες. Εγκαίνια των Γραφείων της ΔΝΛ, Οκτώβριος 1964

 

 

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου